Czasami zdarza się, że osoba sporządzająca testament nie uwzględnia w nim swoich najbliższych krewnych. W takiej sytuacji polskie prawo przewiduje możliwość dochodzenia przez nich tzw. zachowku, który stanowi rekompensatę i formę ochrony ich interesów majątkowych. W niniejszym artykule przybliżymy, czym dokładnie jest zachowek, kto może się o niego ubiegać oraz jak przebiega proces jego dochodzenia.
Zachowek to instytucja prawna mająca na celu ochronę interesów majątkowych najbliższych członków rodziny osoby zmarłej, którzy zostali pominięci w testamencie, bądź nie mogli uzyskać spadku w drodze dziedziczenia ustawowego. Jego istota polega na tym, że osoba uprawniona do zachowku może domagać się od spadkobierców bądź innych osób obdarowanych, wypłaty odpowiedniej rekompensaty pieniężnej.
Zgodnie z polskim prawem, uprawnieni do żądania zachowku są tylko najbliżsi krewni zmarłego, czyli małżonek oraz dzieci, a także rodzice, jeśli zmarły nie pozostawił dzieci. W przypadku dzieci zmarłego, uprawnienie do zachowku przysługuje także ich zstępnym, czyli wnukom i prawnukom, jeśli ich rodzic, będący dzieckiem zmarłego, nie żyje lub nie może żądać zachowku. Warto zaznaczyć, że uprawnienie do zachowku nie jest automatyczne – osoba uprawniona musi wykazać, że została pominięta przy dziedziczeniu lub otrzymała mniej niż przysługujący jej udział. Ponadto zachowek nie przysługuje w sytuacji, gdy osoba uprawniona została wydziedziczona przez zmarłego. Kwestią dochodzenia zachowku, ale też innymi sprawami m. in. z zakresu podziału spadku w Giżycku zajmuje się nasza kancelaria.
Wysokość przysługującego zachowku jest uzależniona od wartości majątku pozostawionego przez zmarłego oraz stopnia pokrewieństwa z nim. W myśl art. 991. § 1 Kodeksu cywilnego dzieciom, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału. Roszczenie o zachowek podlega dziedziczeniu, a więc spadkobiercy osoby uprawnionej do zachowku – dziedziczą udział swego zmarłego rodzica.
Dochodzenie zachowku odbywa się w drodze postępowania cywilnego przed sądem. Osoba uprawniona do żądania zachowku musi wnieść powództwo przeciwko spadkobiercom bądź osobom obdarowanym. Ważne jest, aby pamiętać o terminach – roszczenie o zachowek przedawnia się po pięciu latach od ogłoszenia testamentu, albo po pięciu latach od dnia otwarcia spadku, w przypadku, gdy nie sporządzono testamentu.
Giżycko 
